11 October 2018

De Urgenda uitspraak: Een enorme kans voor de Staat!

De kans op een overwinning was nihil. Dat was de algemene inschatting van juristen over het hoger beroep dat de Stichting Urgenda had aangespannen tegen de Nederlandse staat. Dinsdag bevestigde het gerechtshof in Den Haag echter de rechterlijke uitspraak uit 2015: de overheid is verplicht tot het nemen van klimaatmaatregelen en moet de uitstoot van broeikasgassen met 25 procent beperken in 2020.

De recente winst van Urgenda wordt internationaal een ‘historic legal order’ genoemd. We hebben bewondering voor de enorme inzet en het doorzettingsvermogen van Urgenda. Dank jullie wel!

De vraag is; wat kost het ons als we geen klimaatmaatregelen nemen?

Intussen vragen we ons af; was dit een rechtszaak tegen de Staat of in het belang van de Staat?
De Staat dat zijn wij. Huishoudens, bedrijven, politiek, overheid en onze economie. En klimaatverandering levert een direct gevaar op voor onze welvaart.
Intussen blijft in politieke discussies de nadruk liggen op de verwachte hoge kosten en wie die kosten gaan dragen. De bedrijven of de burger? Dat is zonde, want dat uitgangspunt gaat ons niet verder helpen. Het wekt de indruk dat klimaatmaatregelen een flinke kostenpost opleveren. Maar ze kosten ons niets. Het zijn investeringen. De echte vraag is wat het ons gaat kosten als we die investeringen niet maken.

Kunnen we dat uitrekenen? Ja dat kan.

Gedreven door de urgentie wordt er wereldwijd gewerkt aan standaarden die onze milieu-impact kunnen uitdrukken in kosten. Al in 2013 hebben wetenschappers en economische experts van de door de U.N.-gesteunde organisatie The Economics and Ecosystems of Biodiversity een goed gecalculeerde inschatting gemaakt die gepubliceerd zijn in de baanbrekende studie Natural Capital at Risk – de Top 100 Externalities of Business.
Hierin werd een stevige aanzet gedaan om te kwantificeren in hoeverre de economie afhankelijk is van goederen en diensten uit de natuur. De studie vond dat primaire productie- en verwerkende industrieën (landbouw, bosbouw, visserij, mijnbouw, olie- en gasexploratie, nutsbedrijven, en de chemische industrie) de economie wereldwijd ongeveer $ 7,3 biljoen aan milieuschade oplevert; lees de economische kosten van milieueffecten zoals de uitstoot van broeikasgassen, het verlies van natuurlijke hulpbronnen, en natuurgerelateerde diensten zoals koolstofopslag door bossen of luchtverontreiniging. Een lange lijst dus. En laten we vooral niet de gerelateerde gezondheidskosten vergeten.

De bijdrage van natuurlijke bronnen aan onze wereld economie is circa 10 procent van het GWP (Gross World Product) van circa $ 75 biljoen. Dat maakt de natuur – waaronder de bronnen die het van invloed zijn op ons klimaat – van vitaal belang voor onze economie en onze welvaart.

Laten we dus als Staat voorop lopen in klimaatbescherming en het uitgangspunt in deze discussie even goed op scherp stellen. Dat zorgt voor de juiste stimulans in het bedrijfsleven om verduurzaming te zien als de investering die het is; een investering die niet alleen het toekomstperspectief van ondernemingen bepaalt, maar ook op korte termijn simpelweg winst oplevert. Onze klanten weten hier alles van. Hun duurzame producten bepalen steeds vaker hun omzetgroei en kosten vaak minder omdat verduurzaming kosten efficientie impliceert. Daarnaast trekken ze makkelijker gekwalificeerd mensen aan en voorkomen ze last minute dure oplossingen die worden afgedwongen door wetgeving. Ze worden beloond voor hun voortrekkersrol. Bedrijven die nog opereren volgens het mantra van oude, lineaire businessmodellen hebben er alles behalve baat bij dat de Nederlandse Overheid hun gedachtegoed voedt. De herregulering na de Urgenda uitspraak zal dan ook het nodige kaf van het koren gaan scheiden. De bedrijven die voorgesorteerd hebben gaan steeds meer vruchten plukken.

Klimaatmaatregelen kostbaar? Welnee we krijgen er goed renderende bedrijven, een gezonde economie, schone lucht en een toekomst voor terug. Of blijven we snoozen nu dat alle alarmbellen toch echt wel afgaan.
Overigens, mijnheer Wiebes, we willen u wel helpen aan de bijbehorende kosten & baten analyse voor de Nederlandse Staat.

- Robbert Jan Knoppers & Marieke Post