Milieukostenindicator (MKI) – Overzicht

De milieukostenindicator (MKI) vat alle milieueffecten samen in één score en wordt uitgedrukt in Euro’s. Maar waarvoor wordt de MKI gebruikt? En hoe wordt het berekend?
Bouw & bouw

Milieukostenindicator (MKI) – Overzicht7 min read

De milieukostenindicator (ook wel de MKI) is een single-score indicator uitgedrukt in euro’s. Het voegt alle relevante milieueffecten samen in één enkele score van milieukosten die de milieu schaduw prijs /schaduwkosten van een product of project aantoont.

In het algemeen worden de meeste emissies van een product niet gemaakt tijdens de productie, maar over de hele toeleveringsketen. De milieu-impact kan hiervoor worden gemeten door het uitvoeren van een levenscyclusanalyse (LCA).

Omdat de milieu-gegevens afkomstig zijn uit veel verschillende bronnen, variëren de milieu-effecten die worden gemeten veel. Ze worden dan ook allemaal gemeten in verschillende impact categorieën.

Maar, om die reden kunnen deze aantallen moeilijk worden vergeleken. Dit is dan ook precies waar de milieukostenindicator in het spel komt: als een single-score indicator vereenvoudigt- en verenigt het verschillende milieu-gegevenspunten in één (monetair) nummer.

Als resultaat houden we één indicator over die over meerdere industrieën kan worden vergeleken.

In dit artikel leer je alles over wat de milieukostenindicator (MKI) is, waarvoor het wordt gebruikt en vooral: hoe deze kan worden berekend.

Belangrijke informatie: De MKI gaat veranderen als gevolg van de herziene Europese EPD norm de EN15804+A2. Hieronder vind je alle nodige informatie:

Overheidsopdrachten met de milieukostenindicator (MKI)

In Nederland worden circulaire en groene overheidsopdrachten steeds belangrijker. De resultaten van de Levenscyclusanalyses (LCA) worden hierdoor geleidelijk meer aangenomen voor deze projecten.

De laatste tijd worden de resultaten van LCA’s dan ook steeds vaker gebruikt bij openbare aanbestedingen, met name in de Nederlandse bouwsector. Bij deze aanbestedingen wordt de milieukostenindicator namelijk gebruikt als belangrijk criterium om de uiteindelijk winnende offerte te bepalen.

In Engels staat de milieukostenindicator (MKI) bekend als Environmental Cost Indicator (ECI).

Hoe de MKI wordt gebruikt in aanbestedingen

De MKI waarde zorgt er vooral voor dat de milieuprestaties van verschillende aannemers objectief kunnen worden vergeleken.

Kortingen door lagere milieukosten

Door een milieukosten indicator voor hun project te verstrekken, kunnen de aannemers een fictieve korting op hun aanbod ontvangen. Hierdoor krijgt het aanbod met de laagste milieukosten de hoogste korting.

Milieukosten indicator (MKI) kortingen in offertes
Milieukosten indicator (MKI) kortingen in offertes

Dit betekent dat zelfs als de werkelijke prijs van het aanbod hoger is, een betere milieuprestatie de kans op een uiteindelijk goedgekeurde offerte aanzienlijk vergroot.

Maximum MKI voor contract vereisten

In andere gevallen dienen de MKI-waarden ook als drempels, waarbij de maximale MKI-waarden in de contract vereisten worden opgenomen. Hierdoor worden aanbiedingen met een lage milieuprestatie automatisch afgewezen.

Milieukostenindicator (MKI)-berekening in 4 stappen

Om de MKI te berekenen, moeten we de stappen van een Levenscyclusanalyse volgen. Hieronder vindt je een snel overzicht van deze stappen.

Rekenproces milieukosten indicator (MKI)
Berekening milieukosten indicator (MKI)

1. Input gegevens

Eerst moeten we de gegevens verzamelen over de grondstoffen, halffabrikaten, processen en energie die worden gebruikt in het product- of proces dat we proberen te analyseren.

2. Berekening van Emissies

Nu evalueren en berekenen we de emissies die deze inputs veroorzaken, bijvoorbeeld CO₂, PO₄³⁻ en NOx.

3. Verdeling in impact-categorieën

In de derde stap, verdelen we onze emissiegegevens duidelijk in impact-categorieën.

Snel overzicht: Impact Categorieën

Je kunt een gedetailleerder overzicht krijgen van alle impact categorieën binnen een LCA in ons hoofdartikel over dit onderwerp: Impact Categorieën (LCA)

De emissies die tijdens de levenscyclus van producten en projecten worden gegenereerd, worden dus omgezet in duidelijke impact-categorieën zoals klimaatverandering (GWP), of toxiciteiten. Deze omzettingen zijn gebaseerd op complexe wetenschappelijke modellen die rekening houden met de emissies in lucht, water, en bodem en een aantal stofeigenschappen zoals; biologische afbreekbaarheid, votaliteit, oplosbaarheid, toxische mechanismen, etc.

4. Weging van de impact categorieën

Ook met een lijst van impactscores voor alle impact-categorieën, kunnen vergelijkingen tussen producten toch nog steeds moeilijk of onovertuigend zijn. Om daarom één duidelijk vergelijkbaar getal te creëren, zoals de MKI, moeten de scores worden afgewogen en samengevoegd.

De milieueffecten worden afgewogen op basis van de methode van de schaduwprijs. De schaduw prijs is het hoogste kostenniveau dat aanvaardbaar is voor overheden, en gaat om kosten in € per eenheid van een emissie (preventie kosten).

Indicator voor milieukosten: voorbeeld

De weging van de milieueffecten wordt gedaan met behulp van berekeningsfactoren zoals die hieronder.

Impact categorie

Eenheid

Weighting Factor (€/ unit)
Opwarming kg CO₂-eq 0,05 €
Uitputting van ozon kg CFC-11-EQ 30,00 €
Verzuring van bodem en water kg SO₂-eq 4,00 €
Eutrofiëring kg PO₄³⁻-eq 9,00 €
Uitputting van abiotische middelen-elementen kg SB-eq0,15 €
Uitputting van abiotische middelen – fossiele brandstoffen kg SB-eq0,15 €
Menselijke toxiciteit kg 1,4 DB-eq 0, 09 €
Freshwater ecotoxicity kg 1,4 DB-eq 0,03 €
Marine water ecotoxicity kg 1,4 DB-eq 0,0001 €
Terrestrial ecotoxicity1,4 DB-
eq
0,06 €
Photochemical oxidant creation (Smog) kg C2H42,00 €

Hieronder zie je hoe de milieukosten indicator van een product er uit kan zien.

In het linker diagram zien we de impact van een biervat op de opwarming van de aarde, gemeten in CO₂-equivalent (CO₂-eq). In het rechter diagram worden dezelfde gegevens vertaald naar de milieukostenindicator in euro’s. We zien hier dat het groene schijfje in het rechter diagram significant groter is dan in het eerste diagram – dit zou kunnen leiden tot de conclusie dat ook andere effecten naast CO₂ een relatief hoge bijdrage leveren aan de totale milieukosten van het product.

Milieukostenindicator: De verbinding met de Circulaire Economie

De milieukostenindicator kan ook dienen om initiatieven te meten die gericht zijn op meer circulariteit. Hoe dit werkt leggen we uit in de onderstaande grafiek (klik om groter te maken).

Hier zie je dat je circulaire initiatieven in het materiaal- en energieverbruik, de emissies verminderen. Dit kan dan weer worden gemeten in de verschillende impact-categorieën, die vervolgens worden geconsolideerd in de milieukostenindicator. De MKI kan dus worden gebruikt om duurzaamheid aan te tonen, of om er achter te komen op welke vlakken je je product duurzamer kunt maken- en de resultaten hiervan weer te kunnen meten.

Op deze manier kun je uiteindelijk transparantere en duurzamere keuzes maken binnen je bedrijf.

Circularity and ECI Environmental Cost Indicator
Circularity and ECI Environmental Cost Indicator

De MKI en de Milieuprestatie Gebouwen (MPG)

Als laatste wordt de MKI ook gebruikt om de Milieuprestatie Gebouwen (MPG) te berekenen. De MPG is de totale milieu impact van een gebouw in één enkele score uitgedrukt in Euro per m2/per jaar). Om deze reden wordt de MPG ook wel de schaduwprijs van een gebouw genoemd.

De MPG is verplicht bij het bouwen van nieuwe kantoorgebouwen of nieuwbouwwoningen (B&U) en een opkomend criterium in de GWW.

Samengevat: de MPG is de MKI per m2/per jaar voor een gebouw. Je komt tot de MPG door de totale MKI van een gebouw te delen door het (bruto) vloeroppervlak en de levensduur van het gebouw. Om deze reden wordt de MPG van een gebouw uitgedrukt in Euro/m2/jaar.